Friday, June 22, 2018

G6PD Deficiency ဂလူးကို႔စ္ဓါတ္ က်ဆင္းတဲ့ ေရာဂါ

 

ဂ်ီစစ္ပီဒီ အားနည္းေရာဂါ G6PD deficiency

ဂ်ီစစ္ပီဒီ အားနည္းေရာဂါက ကိုယ္ခႏၶာမွာ G6PD လို႔ေခၚတဲ့ အင္ဇိုင္း ဂလူးကို႔စ္ - စစ္ - ေဖါ့စ္ဖိတ္ ဒီဟိုက္ဒရိုးဂ်ေန႔စ္ အလံုအေလာက္ မရတာကို ေခၚပါတယ္။ G6PD က ေသြးနီဥ red blood cells (RBCs) ေတြ ပံုမွန္ အလုပ္လုပ္ႏိုင္ဖို႔ ကူညီရပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ေဆးေတြေသာက္ရတဲ့အခါ၊ မတည့္စာ စားမိတဲ့အခါ၊ မက်န္းမာတဲ့အခ်ိန္ေတြမွာ ဒီဓါတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ၿပီး ေသြးနီဥအားနည္း ရပါတယ္။
ဒီေရာဂါရဲ႕ လကၡဏာကို အမ်ားအားျဖင့္ မေတြ႔ရဘဲ၊ ေသြးနီဥေတြ ပ်က္စီးသြားၿပီး ေသြးအားနည္းေရာဂါျဖစ္မွသာ လကၡဏာတခ်ိဳ႕ ေတြ႔ရတတ္ပါတယ္။ ဒီအခါ ျဖစ္ရတဲ့အေၾကာင္းအရင္းကို ျပဳျပင္ေျဖရွင္းလိုက္မွ လကၡဏာေတြ ေပ်ာက္သြားပါတယ္။ ဒီအထဲက အနည္းစု တခ်ိဳ႕သာ နာတာရွည္ ေသြးအားနည္းေရာဂါ ျဖစ္သြားႏိုင္တယ္။
မွန္မွန္ကန္ကန္ ဂရုစိုက္ေပးမယ္ဆိုရင္ G6PD ေသြးအားနည္းတဲ့ ကေလးဟာလည္း က်န္းမာသန္စြမ္းတဲ့ ကေလး ျဖစ္ႏိုင္ပါေသးတယ္။

G6PD ေသြးအားနည္းျခင္းအေၾကာင္း

G6PD က အင္ဇိုင္းတမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ သူက ကာဗြန္ဟိုက္ဒရိတ္ေတြကို ခြန္အားအစြမ္းအျဖစ္ ေျပာင္းေပးႏိုင္တယ္။ ေဆးေသာက္လို႔ သို႔မဟုတ္ ေရာဂါတခုခုကို ခုခံေနရခ်ိန္ေတြမွာ အႏၱရာယ္ေပးႏိုင္တဲ့ ဓါတ္သဘာဝေတြၾကားမွ ေသြးနီဥကို ကာကြယ္ေပးတာ G6PD ပါ။

G6PD ဂလူးကို႔စ္ ဓါတ္အားနည္းသူဟာ ေသြးနီဥကလည္း G6PD ဂလူးကို႔စ္ ဓါတ္ကို အလံုအေလာက္ မထုတ္လုပ္ႏိုင္၊ ထုတ္ေပးတာကလည္း ေကာင္းစြာ အလုပ္ မလုပ္ႏိုင္ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ G6PD ဂလူးကို႔စ္က ကာကြယ္မေပးႏိုင္ေတာ့ ေသြးနီဥေတြ အဖ်က္ဆီးခံရ၊ ပ်က္စီးရတယ္။ ေသြးအားနည္းေရာဂါ ျဖစ္ၿပီဆိုရင္ အရိုးထဲမွာ ေသြးေၾကာမွ်င္ အသစ္ေတြကို ထုတ္လုပ္ေပးတဲ့ ရိုးတြင္းခ်ဥ္စီ အပိုင္းေတြက ေသြးနီဥေတြ ျပန္ပြါးလာေအာင္ မလုပ္ေပးႏိုင္ေတာ့ဘူး။

G6PD ဂလူးကို႔စ္ဓါတ္ က်ဆင္းရျခင္း အေၾကာင္းရင္း

Causes of G6PD Deficiency

G6PD ဂလူးကို႔စ္ဓါတ္ နည္းရျခင္းဟာ မိဘတပါး သို႔မဟုတ္ မိဘမ်ိဳးရိုးေၾကာင့္ ျဖစ္ရတယ္။ အားနည္းတဲ့မ်ိဳးရိုးကို လက္ဆင့္ကမ္းတာက  X chromosome ပါ။
အာဖရိကန္ အမ်ိဳးသားေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြက ဒီမ်ိဳးရိုးကို သယ္ေဆာင္တယ္။ ေရာဂါလကၡဏာေတာ့ သူတို႔မွာ မျပဘူး။ အမ်ိဳးသမီးအနည္းငယ္ေလာက္သာ ဒီေရာဂါကို ခံစားရတယ္။
အီတလီ၊ ဂရိ၊ အာရပ္၊ ဆက္ဖါးဒစ္အႏြယ္ ဂ်ဴးလူမ်ိဳး အပါအဝင္ ေျမထဲပင္လယ္ေဒသ လူမ်ိဳးေတြမွာ အမ်ားအားျဖင့္ ျဖစ္တတ္တယ္။ ျဖစ္တဲ့ႏႈန္းေတာ့ မတူဘူး။ အာဖရိကန္ေတြက အေပ်ာ့စား ျဖစ္ၿပီး၊ ေျမထဲပင္လယ္ အႏြယ္ေတြက အျပင္းစား ျဖစ္ၾကတယ္။

ဘာေၾကာင့္ လူမ်ိဳးတစုတည္းမွာ ပိုျဖစ္ရသလဲ? အာဖရိကနဲ႔ ေျမထဲပင္လယ္ေဒသမွာ ငွက္ဖ်ားေရာဂါ အျဖစ္မ်ားလို႔ပါ။ ငွက္ဖ်ားျဖစ္ေစတဲ့ ကပ္ပါးတမ်ိဳးက G6PD ဂလူးကို႔စ္ ခ်ိဳ႕တဲ့ေနတဲ့ ေသြးေၾကာေတြထဲမွာ သိပ္မရွင္သန္ႏိုင္ဘူးလို႔ ေလ့လာသူေတြ ေတြ႔ရွိထားၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေသြးအားနည္းျခင္းက ငွက္ဖ်ားကို ကာကြယ္ႏိုင္မယ္လို႔ ယံုၾကည္ၾကတယ္။

G6PD ဂလူးကို႔စ္ဓါတ္ က်ဆင္းေစတဲ့ အခ်က္မ်ား  G6PD Deficiency Symptom Triggers

G6PD ဂလူးကို႔စ္ ခ်ိဳ႕ယြင္းတဲ့ ကေလးဟာ သာမန္အားျဖင့္ လကၡဏာ မျပဘူး။ ေသြးနီဥေတြ ပ်က္စီးလာေစတာကေတာ့ .......
- ဖ်ားနာ။ ကူးစက္ေရာဂါ ျဖစ္တဲ့အခါ။
- အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး၊ ကိုယ္ပူက်ေဆး၊ ေရာဂါအျမစ္ျပတ္ေဆး (အမ်ားအားျဖင့္ sulf ဆိုတဲ့ နာမည္ ပါတတ္တဲ့) ေတြ ေသာက္ရတဲ့အခါ။
- ငွက္ဖ်ားေဆးေတြ ေသာက္ရတဲ့အခါ (အမ်ားအားျဖင့္ quine ကြင္းန္ ပါတဲ့ေဆးေတြ)

G6PD ဂလူးကို႔စ္ ခ်ိဳ႕ယြင္းတဲ့ ကေလးတခ်ိဳ႕ဟာ ေဆးအနည္းအက်ဥ္း ဒဏ္ကိုေတာ့ ခံႏိုင္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က လံုးလံုး မခံႏိုင္ၾကဘူး။ ေဆးဒဏ္ ခံႏိုင္၊ မခံႏိုင္က ဆရာဝန္နဲ႔ တိုင္ပင္ဖို႔ လိုပါတယ္။
တခ်ိဳ႕အရာေတြကို စားလို႔မရ။ တခ်ိဳ႕အရာေတြက ကိုင္လို႔မရပါ။ ပဲေစ့၊ ပဲေတာင့္၊ ပဲအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ ပရုပ္လံုး အမ်ိဳးမ်ိဳးမွာပါတဲ့ naphthalene နက္ဖယ္သလင္းဓါတ္ေတြ ျဖစ္တယ္။ ကေလးက ပရုပ္လံုးၿမိဳမိရင္ အႏၱရယ္ႀကီးလို႔ မထိမကိုင္ဖို႔ သတိထားရမယ္။

အားနည္းျခင္းရဲ႕ လကၡဏာမ်ား  Symptoms of G6PD Deficiency

ေဆးေသာက္ထား၊ ေသြးနီဥ ပ်က္စီးေစတဲ့ ေရာဂါရေနေပမယ့္ လကၡဏာက မျပတတ္ဘူး။ စိုးရိမ္စရာ အေျခအေနေရာက္မွ ေသြးအားနည္းေရာဂါ ပံုစံျပတတ္တယ္။
- ျဖဴဖတ္ျဖဴေရာ္ (အသားညိဳရင္ ပါးစပ္မွာ ျမင္သာတယ္။ အထူးသျဖင့္ လွ်ာနဲ႔ ပါးစပ္)
- ေမာဟိုက္ႏြမ္းနယ္ျခင္း
- ႏွလံုးခုန္ျမန္ျခင္း
- အသက္ရႈျမန္ျခင္း
- အသားဝါျခင္း/ အသားအေရနဲ႔ မ်က္လံုးဝါျခင္း
- သရက္ရြက္ႀကီးျခင္း
- ဆီးအေရာင္ လဘက္ရည္ေရာင္ ညိဳျခင္း၊
ျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္းကို ျပဳျပင္ဖယ္ရွားလိုက္တာနဲ႔ ေရာဂါ လကၡဏာေတြ တပတ္ႏွစ္ပတ္အတြင္း အျမန္ေပ်ာက္သြားပါလိမ့္မယ္။
လကၡဏာက အေပ်ာ့စားဆိုရင္ ေဆးကုဖို႔ မလိုပါဘူး။ ကိုယ္ခႏၶာက ပံုမွန္ ေသြးနီဥေတြ ထုတ္လႊတ္ေနတာေၾကာင့္ အျမန္ေပ်ာက္ပါလိမ့္မယ္။ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ၾကာေနရင္ေတာ့ ေဆးကုသဖို႔ လိုပါတယ္။

ေဆးစစ္ျခင္းနဲ႔ ကုသျခင္း  Diagnosis and Treatment

သာမန္အားျဖင့္ အေျခအေန ပိုမဆိုးလာဘဲ၊ ေဆးကုဖို႔ မလိုပါ။ ဆရာဝန္က သံသယရွိမွ ေဆးစစ္ပါ။
မိဘ၊ မ်ိဳးရိုးေၾကာင့္ စိုးရိမ္မိပါက ဆရာဝန္ကို ေျပာျပၿပီး ေသြးစစ္ဖို႔ လိုပါမယ္။
ကုရတာက လြယ္ပါတယ္။ ျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြကို ဖယ္ရွားရံုပါပဲ။ အဖ်ားအနာကို ကုဖို႔၊ ဒါမွမဟုတ္ ေသာက္ေနတဲ့ ေဆးေတြ ျဖတ္ထားဖို႔ပါပဲ။ နာတာရွည္ ေသြးအားနည္းေရာဂါ ဆိုရင္ေတာ့ ေဆးရံုမွာ ေအာက္စီဂ်င္ေပးဖို႔ လိုမယ္။ ေသြးသြင္းရႏိုင္တယ္။ ဂလူးကို႔စ္ အားနည္းရာကေန စိုးရိမ္ရတဲ့ အေျခအေနလည္း ေရာက္သြားႏိုင္တယ္။

ျပဳစုျခင္း  Caring for Your Child

အေကာင္းဆံုးက မတည့္တာေတြ ေရွာင္ဖို႔ပါပဲ။ ဂရုစိုက္ရင္ က်န္းက်န္းမာမာ ေနႏိုင္ပါတယ္။
Reviewed by: Elana Pearl Ben-Joseph, MD
Date reviewed: May 2013

No comments:

Post a Comment